Kalendarz brań odpowiada na pytanie „kiedy w tym tygodniu”. Ten kalendarz wędkarski odpowiada na inne: „czego się w ogóle spodziewać o tej porze roku”. Temperatura wody, tempo metabolizmu ryb i to, co akurat wpada do wody jako naturalny pokarm, zmieniają się miesiąc po miesiącu — i to one decydują, czy ryby żerują agresywnie, czy ospale przebierają.
Stan wody i metabolizm: Woda zaczyna powoli i stabilnie się schładzać, co jest dla ryb jasnym sygnałem: „idzie zima, trzeba budować masę”. To jeden z najlepszych miesięcy wędkarskich w roku. Ryby trawią doskonale i żerują agresywnie.
Dieta: Równowaga między owocami (bez czarny, jeżyny) a obfitym wyjadaniem dojrzałych nasion roślin wodnych (rdestnice). Amury intensywnie czyszczą strefy przybrzeżne z resztek rzęsy.
We wrześniu w Polsce wiele nadwodnych drzew, krzewów oraz roślin zielnych i wodnych przechodzi w fazę owocowania, stając się wartościowym źródłem naturalnego pokarmu dla ryb słodkowodnych. Spadające do wody nasiona i owoce (tzw. allochtoniczna materia organiczna) są chętnie pobierane przez ryby karpiowate, które w tym okresie intensywnie żerują przed nadchodzącą zimą. Poniżej znajduje się szczegółowy podział na gatunki flory owocujące we wrześniu oraz ryby, które się nimi ksenofagicznie lub oportunistycznie żywią.
Owoce i nasiona tych roślin wpadają bezpośrednio do rzek i jezior z nawisów gałęziowych.
Bez czarny (Sambucus nigra)
Owoce: Małe, czarnofioletowe, soczyste jagody rosnące w baldachogronach tuż nad lustrem
wody.
Żerujące ryby: Kleń, jaź, amur, wzdręga. Dojrzały bez czarny to absolutny hit wrześniowy –
klenie i jazie potrafią „ustawić się” pod krzakami i czekać na opadające owoce.
Dzika róża (Rosa canina) i głóg (Crataegus)
Owoce: Czerwone, twarde owoce szupinkowe.
Żerujące ryby: Kleń, amur. Kleń, posiadając silne zęby gardłowe, potrafi zgnieść i strawić
nawet twardsze owoce wpadające do wody.
Olsza czarna (Alnus glutinosa)
Owoce: Choć zdrewniałe „szyszki” uwalniają nasiona głównie jesienią i zimą, pod koniec
września pierwsze z nich (małe, brunatne orzeszki) trafiają do wody wraz z owadami
bytującymi na olchach.
Żerujące ryby: Płoć, krąp, leszcz, jelec (zbierają drobne nasiona z powierzchni lub toni).
Dąb szypułkowy i bezszypułkowy (Quercus)
Owoce: Żołędzie. Pod koniec września zaczyna się ich naturalny opad.
Żerujące ryby: Karp (duże osobniki), amur. Są to pokarmy wysokokaloryczne. Karpie w rzekach
i zbiornikach zaporowych potrafią systematycznie przeszukiwać dno pod dębami.
Wrzesień to czas, kiedy roślinność zanurzona i wynurzona zaczyna powoli obumierać, a jej nasiona masowo trafiają do wody.
Rzęsa wodna (Lemna minor, Lemna trisulca)
Charakterystyka: Choć rzęsa nie produkuje dużych owoców, jej zielona plecha we wrześniu
osiąga maksymalne zagęszczenie na stojących wodach.
Żerujące ryby: Amur biały, wzdręga, karaś, płoć. Amury potrafią „kosić” dywany rzęsy
z powierzchni wody.
Rdestnice (Potamogeton), np. rdestnica przeszyta, połyskująca
Owoce: Drobne nasiona zebrane w kłosy, dojrzewające pod koniec lata i we wrześniu.
Żerujące ryby: Płoć, wzdręga, leszcz, lin. Ryby te chętnie wyjadają kłosy nasienne rdestnic.
Trzcina pospolita (Phragmites australis) i pałka wodna (Typha)
Owoce: Wiechy trzcin zaczynają we wrześniu wysychać i uwalniać puszyste nasiona. Ich główną
zaletą jest jednak to, że wokół nich gromadzą się bezkręgowce.
Żerujące ryby: Części miękkich kłączy i nasiona bywają sporadycznie trawione przez amura
i karpia, natomiast płoć i wzdręga wyskubują z nich glony i drobne organizmy.
| Kategoria | Gatunek rośliny | Forma pokarmu we wrześniu | Gatunki ryb żerujących | Wskazówki dla wędkarza (Wrzesień) |
|---|---|---|---|---|
| 🌳 Drzewa / krzewy | Bez czarny (Sambucus nigra) |
Czarnofioletowe, soczyste jagody w baldachach wiszące nad lustrem wody. | Kleń, jaź, amur, wzdręga | Absolutny hit wrześniowy. Ryby ustawiają się pod krzakami i zbierają opad. Warto nęcić świeżymi owocami lub używać przynęt o aromacie "blackberry". |
| 🌳 Drzewa / krzewy | Dzika róża & Głóg | Czerwone, twarde owoce szupinkowe wpadające z nawisów gałęziowych. | Kleń, amur | Klenie doskonale rozgniatają te twarde owoce swoimi silnymi zębami gardłowymi. Dobra miejscówka rzeczna pod podmywaniem brzegu z krzewami róży. |
| 🌳 Drzewa / krzewy | Olsza czarna (Alnus glutinosa) |
Drobne, brunatne nasiona (orzeszki) uwalniane z wysychających szyszek. | Płoć, krąp, leszcz, jelec | Ryby masowo zbierają drobne nasiona dryfujące w toni. W takich miejscach sprawdzają się drobne zanęty powierzchniowe i łowienie na delikatnego spławika. |
| 🌳 Drzewa / krzewy | Dąb (Quercus) |
Dojrzałe, ciężkie żołędzie opadające do wody w strefę przybrzeżną. | Karp, amur | Wysokokaloryczny, jesienny opad. Duże karpie rzeczne systematycznie patrolują dno pod dębami. Warto tam kłaść zestawy gruntowe z kulkami proteinowymi. |
| 🌿 Rośliny wodne | Rzęsa wodna (Lemna minor) |
Gęsta, zielona plecha pokrywająca we wrześniu zatoczki i starorzecza. | Amur, wzdręga, karaś, płoć | Amury potrafią "kosić" dywany rzęsy z powierzchni wody. Wzdręgi polują pod jej kożuchem. Szukaj oczek w rzęsie i łów zestawem z powierzchni. |
| 🌿 Rośliny wodne | Rdestnice (Potamogeton) |
Drobne nasiona zebrane w podwodne kłosy nasienne pośród łąk. | Płoć, wzdręga, leszcz, lin | Roślinność podwodna zaczyna we wrześniu powoli ciemnieć, ale nasiona są wciąż wyjadane przez ryby. Idealne miejsca na przechytrzenie grubych płoci. |
| 🌿 Rośliny wodne | Trzcina & Pałka (Phragmites / Typha) |
Wysychające wiechy uwalniające nasiona, miękkie pędy u nasady. | Amur, karp, płoć | W pasie trzcinowisk ryby szukają głównie bezkręgowców żerujących na obumierających tkankach roślin. Klasyczne miejsce na jesiennego spławika. |